İtfaiye Raporu Kimden İstenir? İş Hanı Kiracısının Bilmesi Gereken Tek Fıkra
- 14 saat önce
- 3 dakikada okunur
Bir iş merkezinde küçük bir ofis kiralarsınız. Birkaç çalışan, birkaç bilgisayar, bir imza sirküleri. Ruhsat başvurusu yaparsınız ve bir gün size denir ki: "İtfaiye raporu lazım. Binada da eksik varmış; o giderilmeden raporunuz çıkmaz." Bir anda, altı katlı bir binanın yangın tesisatının kaderi, 100 metrekarelik büronun kiracısının omzuna yüklenmiştir.
Bu yük hukuka aykırıdır. Çünkü mevzuat, itfaiye raporunun kimden istenebileceğini sayarak yazmış; iş hanları için de sorumluluğun adresini açıkça göstermiştir. O adres kiracı değildir.
Rapor herkesten istenmez: sınırlı sayım
2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin (h) bendi, itfaiye raporu gereken işyerlerini tek tek sayar:
"Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ve depolandığı işyerleri; otuz kişiden fazla çalışanın bulunduğu her türlü işyerleri, ana giriş kapıları dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan ve birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması, diğer işyerlerinde ise yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması" (m.5/1-h)
Türkçesi şudur: Umuma açık eğlence yeri değilseniz, parlayıcı-patlayıcı madde üretip satmıyorsanız, otuz kişiden fazla çalışanınız yoksa ve işyeriniz doğrudan sokağa açılıyorsa, sizden itfaiye raporu istenmesinin dayanağı yoktur; yangına karşı gerekli tedbirleri almış olmanız yeterlidir. Bu bir yorum değil, bendin kendi ifadesidir.
İş hanındaysanız: raporu siz değil, BİNA YÖNETİMİ alır
Peki işyeri bir iş hanının, çarşının, iş merkezinin içindeyse? İşte iş hanı kiracısının ezbere bilmesi gereken fıkra — 2012 yılında tam da bu kargaşayı bitirmek için eklenmiştir:
"Birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu bu binaların yönetimi tarafından alınır ve yapıda değişiklik olmadığı sürece buralardaki işyerleri için ayrıca münferit itfaiye raporu aranmaz. Yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yapılması durumunda yalnızca yapısında değişiklik yapılan işyerinin sahibinden münferit itfaiye raporu istenir." (m.5, Ek fıkra: 12/3/2012-2012/2958 K.)
Kural bu kadar nettir: binanın yangın güvenliği binanın meselesidir; raporunu yönetim alır. İçerideki tek tek işyerlerinden ayrıca rapor aranmaz. Tek istisna, kendi biriminde yangın tedbirlerini etkileyecek yapısal değişiklik yapan işyeridir — ve o durumda bile rapor yalnızca değişikliği yapan işyerinden istenir, komşularından değil.
Yükün tersine çevrilmesi: küçük olanın sırtına büyük bina
Uygulamada ise sık sık şu senaryo yaşanır: Kiracının ruhsat dosyası, binanın geneline ilişkin bir eksik gerekçesiyle aylarca bekletilir. Kiracıdan binanın projesini bulması, kurumlar arasında evrak taşıması, hatta binanın ortak tesisat eksiklerini gidermesi beklenir. Bu, yükümlülüğün tersine çevrilmesidir: mevzuatın bina sahibine ve yönetimine yüklediği külfet, pazarlık gücü en zayıf halkaya — yeni işyeri açmaya çalışan kiracıya — kaydırılır.
Oysa kurumlar arası görüş ve belge trafiği de vatandaşın işi değildir. 2009/15169 sayılı Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik, idarelerin birbirinden belge taleplerini en geç beş gün, bilgi ve görüş taleplerini en geç on beş gün içinde karşılamasını emreder (m.11). İki kamu kurumu arasındaki bir yazının aylarca "imzada" veya "değerlendirmede" beklemesinin mevzuatta karşılığı yoktur.
Bir not daha: İtfaiye raporu ibraz edilememesine bağlı en ağır rejim — süre verilip süre sonunda faaliyetten men ve ruhsat iptali — mevzuata yalnızca konaklama yerleri (otel, pansiyon ve benzerleri) için girmiştir (2005/9207, Geçici Madde 9). Bu ağır rejimin başka işyeri türlerine kıyasen genişletilmesi mümkün değildir; istisnalar dar yorumlanır.
Ne yapmalı?
Sizden itfaiye raporu istendiğinde ilk sorunuz şu olmalı: "Hangi bende göre?" Bunu yazılı sorun ve yazılı cevap isteyin. İşyeriniz m.5/1-h'deki dört gruptan hiçbirine girmiyorsa, bunu dilekçenizde bentleriyle gösterin. İş hanındaysanız, 2012 tarihli ek fıkrayı dilekçenize aynen alın ve iki talebi ayırın: kendi ruhsat dosyanızın kendi biriminizin uygunluğu üzerinden sonuçlandırılması; bina geneline ilişkin tespitlerin ise muhatabına — bina yönetimine — bildirilmesi. Bina yönetiminden de sorumluluğu üstlendiğine dair yazı isteyin; iyi bir yönetim yazısı, süreci haftalar kısaltır.
Yangın güvenliği pazarlık konusu değildir; kimse kural gevşetilsin demiyor. Talep edilen tek şey, kuralın yazıldığı gibi uygulanması: doğru tedbir, doğru muhataptan, doğru sürede.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık değildir. Madde metinleri, 2005/9207 sayılı Yönetmelik'in güncel konsolide metninden alınmıştır.
