Hekim veya Diş Hekimi Tıbbi Cihaz Satış Merkezinde Sorumlu Müdür Olabilir mi? Yönetmelik Değerlendirmesi
Güncelleme tarihi: 14 saat önce
Sorunun kaynağı
Diş hekimliği malzemeleri, implant sistemleri, ortodonti ürünleri ve dijital diş teknolojileri satan şirketlerin önemli bir kısmı hekimler tarafından kurulur. Şirket sahibi hekimin sorumlu müdürlüğü üstlenmek istemesi sık karşılaşılan bir durumdur. Yönetmelik açık bir yasak içermez; ancak il sağlık müdürlüğü incelemelerinde dosya çoğu zaman bu noktada eksiklik bildirimiyle karşılaşır. Sebebi Yönetmelik değil, hekimin kendi meslek mevzuatıdır.
İçindekiler
Yönetmelik hükümleri: meslek sınırlaması bulunmamaktadır
Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği sorumlu müdür için üç şart koyar: “MADDE 10 – (2) Sorumlu müdürün en az lisans seviyesinde meslekî eğitim ve öğretim veren yüksekokullardan mezun … olması gerekir.”, “(3) Sorumlu müdür, 35 inci maddeye uygun eğitimleri aldığını belgelendirir.”, “(5) Sorumlu müdür birden fazla satış merkezinde görev yapamaz.” Hekim, diş hekimi, eczacı veya mühendis ayrımı yoktur. TİTCK kılavuzu da yeterlilik belgesi ibraz edilen kişiye çalışma belgesi düzenlenmesini öngörür.
Yalnızca bu hükümler dikkate alındığında cevap olumlu görünmektedir; ancak hekimler aynı zamanda meslek mevzuatına tabidir.
1219 sayılı Kanun Md. 12: ticaret yasağı ve çalışma yeri sınırı
Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun:
“Madde 12 – Sanatını icra etmek üzere bir mahalde kayıtlı olan herhangi bir tabibin bizzat dükkan ve mağaza açmak suretiyle her türlü ticaret yapması memnudur.”
İkinci fıkra hekim ve diş hekimlerinin mesleklerini icra edebilecekleri yerleri sayar; üçüncü fıkra şöyledir: “Tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Sağlık Bakanlığınca yapılan istihdam planlamaları çerçevesinde ve ikinci fıkranın her bir bendi kapsamında olmak kaydıyla en fazla iki sağlık kurum ve kuruluşunda çalışabilir.” 2025 yılında eklenen cümle sigorta statüsünü de belirler: “Tabipler, diş tabipleri ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu kurumları ile sözleşmesi olup olmamasına bakılmaksızın özel sağlık kurum ve kuruluşları ile vakıf üniversitelerinde 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışır.”
Birinci fıkra doğrudan tabipler için yazılmıştır ve “her türlü ticaret”i kapsar; tıbbi cihaz satış merkezi bir ticari işletmedir. Diş hekimleri için aynı ilke Deontoloji Nizamnamesi’nde açıkça diş tabipliğini de kapsayacak şekilde yer alır.
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi: ticari veçhe ve alet tavsiyesi
“Madde 8 – Tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemez.”
“Madde 12 – Tabip ve diş tabiplerinin: … D) Şahsi bir menfaat düşüncesi veya gayrimeşru bir gaye ile ilaç, tıbbi alet veya vasıtalar tavsiye etmeleri yahut sağlık müesseselerine hasta sevketmeleri veya yatırmaları; … caiz değildir.”
Hasta tedavi eden bir hekimin, aynı zamanda tıbbi cihaz satan bir merkezin sorumlu müdürü olması, bu iki hükmün tam kesişim noktasındadır. Sorumlu müdür, Yönetmelik’e göre “satış merkezinin bu Yönetmelik kapsamındaki tüm faaliyetleriyle ilgili sorumluluğunu üstlenir” (Md. 10/4); yani satış ve tanıtım faaliyetinin sorumlusudur.
Diş hekimleri için ek sınır: ADSH Yönetmeliği Md. 18/5
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik: “(5) Sağlık kuruluşunda çalışan diş hekimi, 1219 sayılı Kanunun 12 nci maddesine uygun olmak kaydıyla bulunduğu ildeki iki ayrı özel sağlık kuruluşunda çalışabilir.” Bir klinikte tam zamanlı çalışan diş hekiminin ikinci “iş”i ancak başka bir özel sağlık kuruluşu olabilir; satış merkezi sağlık kuruluşu değildir.
Uygulamada karşılaşılan durum
İl ve ilçe sağlık müdürlükleri, klinikte çalışan hekimin sorumlu müdürlüğüne genellikle iki gerekçeyle itiraz eder: hekimin başka bir işyerinde sigortalı ve fiilen çalışıyor olması ile meslek mevzuatındaki ticaret sınırı. Bu itiraz çoğu zaman sözlü yapılır; Yönetmelik Md. 6/1 eksikliğin yazılı bildirilmesini öngördüğünden yazılı dayanak istemek hakkınızdır. Ancak hukuki tartışmayı kazansanız bile aylar kaybedersiniz; yetki belgesi olmadan ÜTS’de firma kaydı, dolayısıyla satış mümkün değildir.
Güvenli seçenekler
Hekim klinik faaliyetini bırakır ve satış merkezine odaklanır. Bu durumda 1219 Md. 12’nin “sanatını icra etmek üzere bir mahalde kayıtlı” ön koşulu ortadan kalkar; hekim sadece bir şirket sahibi/yöneticisi olarak sorumlu müdürlük yapar. Şirket ortağı olduğu için sigortalılığı 5510 Md. 53 gereği 4/b’dir; kendi şirketinden 4/a bildirimi yapılamaz.
Hekim ortak kalır, sorumlu müdür ayrı bir kişi olur. Yönetmelik bunu açıkça öngörür: “a) Satış merkezi işleteninin sorumlu müdür olmadığı durumlarda, satış merkezi işleteni ile sorumlu müdür arasında akdedilmiş yazılı hizmet sözleşmesi.” (Md. 5/2-a). Sorumlu müdür lisans mezunu ve yeterlilik belgeli herhangi bir kişi olabilir; hekim olması gerekmez.
Satış ve tanıtım elemanı için de aynı düşünün. Klinikte çalışan bir diş hekiminin satış merkezinde satış ve tanıtım elemanı olması, Deontoloji Md. 12/D ve çalışma yeri sınırları nedeniyle aynı itirazı çeker; ayrıca bazı müdürlükler belgeli personelin aynı firmada tam zamanlı sigortalı olmasını ister.
ÜTS kaydı açısından anlamı
Yetki belgesi ve sorumlu müdür çalışma belgesi, ÜTS’de satış merkezi firma kaydının ön koşuludur. Sorumlu müdür yapısındaki bir itiraz, dosyayı Yönetmelik Md. 6’daki inceleme döngüsüne sokar; her tur yeni bir 45 iş günü demektir. Bu nedenle kararı başvurudan önce vermek, sonradan tartışmaktan her zaman ucuzdur.
Medex Kurumsal Tıbbi Cihaz ÜTS Kayıt Danışmanlığı, hekim ortaklı şirketlerde sorumlu müdür ve personel yapısını Yönetmelik, 1219 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerle birlikte değerlendirir; dosyayı ilk seferde geçecek şekilde kurar ve yetki belgesi sonrasında ÜTS firma, belge ve ürün kayıtlarını tamamlar. Bu yazı mevzuat metinlerinin derlemesidir; hukuki mütalaa yerine geçmez.
Hekim ortaklı tıbbi cihaz şirketinizin sorumlu müdür yapısını doğru kurmak ve ÜTS kaydını gecikmeden tamamlamak için Medex Kurumsal Tıbbi Cihaz ÜTS Kayıt Danışmanlığı ile görüşün.
Kaynaklar (resmî)
Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği, Md. 5, 6, 10 — mevzuat.gov.tr
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Md. 12 — mevzuat.gov.tr
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi, Md. 8 ve 12 — mevzuat.gov.tr
Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik, Md. 18 — mevzuat.gov.tr
5510 sayılı Kanun, Md. 53 — mevzuat.gov.tr
TİTCK, TCS-KLVZ-08 Rev. 2 Kılavuz — titck.gov.tr
