ÜTS Belge Türü: Yerli Malı Belgesi ve Kamu Alımları
Yerli Malı Belgesi, bir ürünün yerli malı statüsünde olduğunu gösteren belgedir. Belge, 04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63 üncü maddesi uyarınca 25.01.2025 tarihli ve 32793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yerli Malı Tebliği'nin 10 uncu maddesi kapsamında düzenlenir. Ürünün yerli katkı oranını, belge sınıfını ve teknoloji düzeyini kayıt altına alır; kamu ihalelerinde fiyat avantajı uygulamalarının ve Yerli Tıbbi Cihaz Listesi başvurularının dayanağıdır. Menşei ülkesi Türkiye olarak beyan edilecek ürünlerde aranan belge budur. ÜTS'de opsiyonel belge grubundadır; kaydı ret durumuna düşse bile belgeye bağlı cihazlar kayıtlı kalmaya devam eder.
Belgeyi kim düzenler
Belgeyi, imalatçının kayıtlı olduğu TOBB veya TESK'e bağlı oda ya da borsa düzenler. Düzenlemede standart form kullanılır; standart form, TOBB ve TESK tarafından Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygun görüşü alınarak sunulur. Belgenin üzerinde belgeyi düzenleyen oda veya borsanın adı ve mührü ile imzalayanın adı, soyadı ve unvanı bulunur. Belgenin geçerlilik süresi düzenlenme tarihinden itibaren bir yıldır.
Hangi ürünlerde istenir
Belge, Türkiye'de üretilen ve yerli malı statüsüyle sunulacak tıbbi cihazlar için düzenlenir. ÜTS belge iş kurallarında zorunlu belge değildir; MDD, AIMDD, IVDD, MDR ve IVDR kapsamındaki sınıflarda opsiyonel belgeler arasında yer alır ve bir cihazla en fazla bir adet ilişkilendirilir. Belge, yerli katkı oranının ve yerli malı sınıfının kanıtlanması gereken kamu alımı süreçlerinde işlev görür.
ÜTS belge kaydında doldurulan alanlar
Belge başvurularının değerlendirilmesinde ÜTS'de kontrolü sağlanan ve belgede bulunması gereken alanlar şunlardır:
• İmalatçının adı veya ticari adı ve adresi
• Belge No
• Yerli katkı oranı
• Ürün adı
• Marka adı
• Belge başlangıç (veriliş) ve bitiş (geçerlilik) tarihi
• Oda mührü ve imzası
Yerli Malı Tebliği hükümlerine göre belgede marka adının bulunma zorunluluğu yoktur; buna karşılık marka adı tıbbi cihaz mevzuatı gereğince ÜTS'de girilmesi zorunlu alandır. Belgede marka adı yer almıyorsa ÜTS'deki Yerli Malı Belgesi ekranında bulunan "Marka Adı" alanına marka adının girilmesi zorunludur. Belgede model adı bulunuyorsa cihaz kaydındaki versiyon/model alanına belgede yazan model adı girilir. Standart formda ayrıca imalatçının iletişim bilgileri, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi numarası, vergi kimlik numarası veya T.C. kimlik numarası, sanayi sicil, ticaret sicil, esnaf ve sanatkâr sicil ile oda veya borsa sicil numaraları, kapasite raporu tarihi, numarası ve geçerlilik tarihi, ürünün cinsi, PRODTR kodları, GTİP numaraları, varsa CPV veya OKAS kodu, seri numarası ve standart bilgisi, yerli malı belgesi sınıfı, ürünün teknoloji düzeyi ile ürün görseli, etiket, katalog ve teknik bilgileri yer alır. Belge bildiriminde orijinal belge dili Türkçe olacağından yalnızca "Orijinal Doküman" alanına yükleme yapılır; bu alana odadan alınan belgenin aslı veya Türk noteri onaylı nüshası, varsa ekleriyle birlikte eksiksiz yüklenir. Başvuru, "İthalatçı veya İmalatçı Firmalar için diğer türlerde Belge Başvurusu" tipiyle oluşturulur.
Hangi durumda kabul edilmez
Geçerlilik süresi dolmuş belgeler kayıt için uygun değildir; süre düzenlenme tarihinden itibaren bir yıldır. Oda mührü veya imzası bulunmayan belgeler kabul edilmez. Belgenin ekleri eksik yüklenirse bildirim tamamlanmamış sayılır. Belgede yazan imalatçı unvanı, ürün adı, yerli katkı oranı veya tarihler ile ÜTS'ye girilen bilgiler farklıysa kayıt uyumsuz olur. Belge kapsamına girmeyen bir ürün için belge kullanılamaz.
Sık yapılan hata
• Süresi dolmuş belgeyi yenilemeden ÜTS kaydında tutmaya devam etmek
• Belgede marka adı yazmadığı gerekçesiyle ÜTS'deki "Marka Adı" alanını boş bırakmak
• Belgede yazan model adını cihaz kaydındaki versiyon/model alanına girmemek
• Belgenin aslı ya da Türk noteri onaylı nüshası yerine düz fotokopi yüklemek
Kimi ilgilendiriyor: Türkiye'de üretim yapan imalatçılar, kamu ihalelerine katılan firmalar ve bu firmalar adına ÜTS'de belge kaydı yapan sorumlular.
Sık yapılan hata: Bir yıllık geçerlilik süresini takip etmemek ve marka ile model bilgilerini ÜTS alanlarına eksiksiz yansıtmamak.
Dayanak: Tıbbi Cihazların Ürün Takip Sistemine Kayıt Süreçlerine İlişkin Kılavuz (TCKKD-KLVZ-03, yürürlük 13.05.2026) madde 22, 39 ve 63 ila 67; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu madde 63; Yerli Malı Tebliği (RG 25.01.2025-32793) madde 10.