İthal/İmal Bilgisi ile Menşei Ülke Alanları Arasındaki Fark
ÜTS cihaz kayıt ekranında "İthal/İmal Bilgileri" başlığı altında dört alan bulunur: İthal/İmal Bilgisi, İthal Edilen Ülke, GTİP Numarası ve Menşei Ülke. Bunlardan İthal/İmal Bilgisi ile Menşei Ülke birbirinden bağımsızdır ve farklı kriterlere dayanır. Biri hukuki, diğeri coğrafi bir soruya cevap verir. İkisinin aynı şey sanılması, fason üretim yaptıran ve ithalat yapan firmalarda tekrarlayan bir kayıt hatasıdır.
İthal/İmal Bilgisi hukuki bir kriterdir
Bu alan ÜTS'de seçilmesi zorunlu alandır ve tek bir soruya bakar: cihazın bağlı olduğu uygunluk beyanını düzenleyen yasal imalatçı nerede yerleşiktir? Yasal imalatçı Türkiye'de yerleşikse alan "İmal", Türkiye'de yer almıyorsa (yabancı imalatçı ise) "İthal" olarak seçilir. Belirleyici olan beyanı imzalayanın yerleşik olduğu ülkedir; ürünün fiziken nerede üretildiği bu alanı etkilemez.
Bir istisna vardır: Ticaret Bakanlığı tarafından Serbest Ticaret Bölgesi olarak belirlenen bölgelerden birinde yerleşik olan bir yasal imalatçı tarafından üretilen cihazlarda bu alan, yasal imalatçısı tarafından "İmal" olarak seçilir.
Alan "İthal" seçildiğinde açılan zorunlu alanlar
• İthal Edilen Ülke: cihazın ithal edildiği ülke veya ülkeler seçilir.
• GTİP Numarası: cihaza ait GTİP numarası seçilir. Aranan numara sistemde tanımlı değilse, ÜTS'deki "Talep Bildir" ekranında "GTİP Kodu Ekleme" talep alanı seçilerek numaranın eklenmesi için talep oluşturulabilir; talep uygun görülürse ilgili numara alana seçenek olarak eklenir.
Bu iki alan yalnızca İthal/İmal Bilgisi "İthal" seçildiğinde kayıt ekranında ortaya çıkar ve o durumda doldurulmaları zorunludur.
Menşei Ülke coğrafi bir kriterdir
Bu alan da ÜTS'de seçilmesi zorunlu alandır ve cihazın fiziki olarak üretildiği ülkeyi gösterir. Tek üründe birden fazla ülke seçilebilir. Yasal imalatçının hukuki adresiyle bağlantısı yoktur.
Kılavuz iki durumu ayrıca tarif eder:
• Yasal imalatçı cihazı farklı bir imalatçıya ürettiriyorsa (fason üretim), cihazı üreten imalatçının yerleşik olduğu ülke veya ülkeler bu alanda seçilir.
• Yasal imalatçı, kendisine ait olan ancak yasal olarak yerleşik olduğu ülkeden farklı bir ülkede bulunan üretim tesisinde veya tesislerinde cihazı üretiyorsa, o üretim tesisinin veya tesislerinin bulunduğu ülke veya ülkeler seçilir.
İki alanın birlikte nasıl doldurulduğu
Uygunluk beyanı Türkiye adresli bir firma tarafından imzalanmış, ancak üretim Çin'deki bir fason imalatçıda yapılıyorsa: İthal/İmal alanı "İmal", Menşei Ülke "Çin" olur. Tersi de mümkündür. Yasal imalatçı Almanya'da yerleşikse ve üretim Türkiye'deki bir tesiste yapılıyorsa: İthal/İmal alanı "İthal", Menşei Ülke "Türkiye" olur. Bu durumda "İthal" seçimi nedeniyle İthal Edilen Ülke ve GTİP Numarası alanları da doldurulur.
Menşei ülkesi Türkiye olan cihazlarda Yerli Malı Belgesi aranır. Bu belge, imalatçının kayıtlı olduğu TOBB veya TESK'e bağlı oda ya da borsa tarafından düzenlenir ve geçerlilik süresi düzenlenme tarihinden itibaren bir yıldır. Belge dili Türkçe olduğundan ÜTS'de yalnızca "Orijinal Doküman" alanına yüklenir. Yerli Malı Belgesinde marka adı bulunmuyorsa, ÜTS'deki Yerli Malı Belgesi ekranında yer alan "Marka Adı" alanına marka adının girilmesi zorunludur. Fiziken yurt dışında üretilen bir cihaza menşei Türkiye yazmak kılavuza aykırıdır.
Sık yapılan hata
• İthal/İmal alanını üretim yerine göre doldurmak. Bu alan uygunluk beyanını imzalayan yasal imalatçının yerleşik olduğu ülkeye bakar, üretim adresine değil.
• Menşei Ülke alanına yasal imalatçının ülkesini yazmak. Fason üretimde üretimi yapan imalatçının, farklı ülkedeki kendi tesisinde üretimde ise o tesisin bulunduğu ülke seçilir.
• Birden fazla tesiste üretilen cihazda tek ülke seçmek. Menşei Ülke alanı çoklu seçime izin verir.
• "İthal" seçildikten sonra açılan İthal Edilen Ülke ve GTİP Numarası alanlarını eksik bırakmak; GTİP listede yoksa "Talep Bildir" yolunu kullanmak yerine yaklaşık bir kod seçmek.
Kimi ilgilendiriyor: Fason üretim yaptıran imalatçılar, ithalatçı firmalar, serbest bölgede yerleşik yasal imalatçılar ve menşei Türkiye kaydıyla Yerli Malı Belgesi sunacak firmalar.
Sık yapılan hata: İki alanın aynı bilgiyi taşıdığı varsayılarak İthal/İmal ile Menşei Ülke alanlarının aynı ülkeye göre doldurulması.
Dayanak: ÜTS Kayıt Kılavuzu (TCKKD-KLVZ-03, V4.0, yürürlük 13.05.2026), Dördüncü ve Beşinci Bölüm; Yerli Malı Belgesi için Kılavuzun 22 nci maddesi.