
Tıbbi Cihaz Kaydı
Elinizde bir ürün var, kaydettirmeniz gerektiğini biliyorsunuz, ama nereye kaydedeceğinizi bilmiyorsunuz. Türkiye'de bu sorunun tek bir cevabı yok: aynı raftaki iki ürün, iki ayrı kuruma
Tıbbi Cihaz Kaydı: Ürün Türüne Göre Kayıt Sistemi (ÜTS/EUDAMED) ve Yetkili Kurum
Elinizde bir ürün var, kaydettirmeniz gerektiğini biliyorsunuz, ama nereye kaydedeceğinizi bilmiyorsunuz. Türkiye'de bu sorunun tek bir cevabı yok: aynı raftaki iki ürün, iki ayrı kuruma, iki ayrı mevzuata ve birbirinden tamamen farklı iki işlem türüne gidebilir.
El dezenfektanı ile cihaz dezenfektanı yan yana durur; biri biyosidal ruhsatı ister, diğeri tıbbi cihaz kaydı. Diş macunu kozmetik bildirimine gider, hassasiyet giderme amaçlı diş macunu tıbbi cihaz listesindedir. Kondom basit bir tüketici ürünü gibi görünür, sınıflandırma kuralları onu Sınıf IIb yapar. Bu ayrımları ürünün ne olduğuna bakarak değil, ürünün kullanım amacına, iddiasına ve etki mekanizmasına bakarak kurarsınız.
Bu sayfa üç işi birden yapıyor. Birincisi, ürününüzün tıbbi cihaz olup olmadığını Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin kendi ölçütleriyle test etmenizi sağlıyor. İkincisi, tıbbi cihaz değilse hangi sisteme ve hangi kuruma gittiğini, yönetmelik künyeleriyle birlikte gösteriyor. Üçüncüsü, 290 ürün adını çerçevesi ve muhtemel sınıfıyla listeleyip aradığınız ürünü doğrudan bulmanızı sağlıyor.
Sayfada iki ayrı bilgi türü var. Mevzuat hükümleri kaynağıyla birlikte veriliyor: hangi yönetmeliğin hangi maddesi olduğunu cümlenin içinde göreceksiniz. Uygulamaya dayalı notlar ise ayrıca belirtiliyor. Bir uyarı da baştan: aşağıdaki sınıf bilgileri bağlayıcı bir sınıflandırma kararı değildir. Nihai sınıf, ürününüzün beyan edilen kullanım amacına göre belirlenir ve sorumluluğu imalatçıdadır.
Ürünün Tıbbi Cihaz Olup Olmadığının Belirlenmesi
Tıbbi cihaz tanımının merkezinde ürünün fiziksel özellikleri değil, imalatçının beyan ettiği tıbbi amaç yer alır. Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin tanımlar maddesi olan 3 üncü maddesi cihazı, hastalığın teşhisi, önlenmesi, izlenmesi, tedavisi veya hafifletilmesi gibi spesifik tıbbi amaçlardan biri için kullanılması amaçlanan ürün olarak tanımlar. Bu yüzden ilk soru "bu ürün nedir" değil, "bu ürünle ne iddia ediyorsunuz" sorusudur.
Aşağıdaki beş soruyu sırayla cevaplayın.
• 1. Ürünün beyan edilen amacı tıbbi mi: Teşhis, önleme, izleme, tedavi, hafifletme, yaralanmanın veya sakatlığın tazmini, anatominin veya fizyolojik bir sürecin araştırılması ya da değiştirilmesi, gebeliğin önlenmesi veya desteklenmesi. Biri varsa cihaz tarafındasınız.
• 2. Asli etkiyi hangi yolla sağlıyor: İlaç sınırının tek gerçek ölçütü budur; aşağıda ayrı başlıkta açıklanmıştır.
• 3. Tıbbi amacı yok ama listede mi: Tıbbi amacı olmayan ürün grupları listesi kapsamındaki ürünler de "cihaz" sayılır.
• 4. Kapsam dışı bir kategoriye mi giriyor: Yönetmeliğin 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası dokuz kategoriyi tek tek kapsam dışında bırakır.
• 5. Hem tıbbi hem tıbbi olmayan amacı var mı: Varsa iki set gereklilik birlikte karşılanır.
Asli etki mekanizması testi
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin 1 inci maddesinin altıncı fıkrası şunu söyler: bir ürünün Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği ya da Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında yer alıp almadığına karar verilirken, özellikle ürünün asli etki mekanizması dikkate alınır. Aynı yönetmeliğin 3 üncü maddesindeki cihaz tanımı bunu tamamlar: cihaz, amaçlanan asli fonksiyonunu insan vücudu içerisinde veya üzerinde farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkiler ile sağlamaz; fakat fonksiyonunu yerine getirirken bu etkiler tarafından desteklenebilir.
Karar kuralı üç kademelidir. Ürün asli etkisini fiziksel, mekanik veya fizikokimyasal yolla sağlıyorsa cihazdır. Asli etkisini farmakolojik, immünolojik veya metabolik yolla sağlıyorsa ilaçtır. Farmakolojik etki yalnızca destekleyici konumdaysa ürün cihaz olmaya devam edebilir. Aynı fıkra bu son hali de düzenler: ayrı olarak kullanıldığında tıbbi ürün sayılacak ve cihazın işlevine yardımcı olan bir maddeyi bütünleşik parça olarak ihtiva eden cihazlar Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'ne tabidir; o madde yardımcı olmayıp asli etki gösteriyorsa bütünleşik ürünün tamamı ilaç mevzuatına geçer.
Tıbbi amacı olmayan ürünler de cihaz sayılır
Yönetmeliğin 1 inci maddesinin ikinci fıkrası açıktır: tıbbi cihazlar, tıbbi cihaz aksesuarları ve bu Yönetmeliğin uygulandığı Ek XVI'da listelenen ürünler, bundan sonra "cihaz" olarak adlandırılır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendi, bu tıbbi amaçlı olmayan ürün gruplarına yönetmeliğin, 9 uncu madde uyarınca kabul edilen ortak spesifikasyonların uygulanma tarihinden itibaren uygulanacağını söyler.
Pratik sonucu şudur: hiçbir tıbbi iddia taşımayan, tamamen estetik amaçlı bir ürün de "cihaz" olabilir ve kayıt yükümlülüğü doğurabilir. Bu grubun kapsamı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin ekinde tanımlanmıştır; ürününüzün o kapsamda olup olmadığını ekin güncel metninden ya da Kurumdan görüş alarak belirlemeniz gerekir. Bu sayfada listenin içeriği ürün adı vererek sayılmamıştır; kaynaklarımız listenin başlığını adlandırıyor, içindeki ürünleri isim isim saymıyor.
Bir bağlantı noktası ise doğrulanmış durumda. Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği'nin Ek-3'ünün 16 ncı sırası, ilgili mevzuatı kapsamında satış yerleri kısıtlanmış olanlar ile münhasıran sağlık profesyonellerinin kullanımına yönelik imal edilenler hariç olmak üzere, tıbbi amaçlı olmayan ürün grupları listesi kapsamındaki ürünleri "satış merkezleri haricinde satışı yapılabilecek cihaz listesi"ne almıştır. Buradaki muafiyet satış yerine ilişkindir; ürünün cihaz olma niteliğini ve kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
İki amacı olan ürünlerde kümülatif gereklilik
Estetik lazerlerin, ışık tabanlı cilt cihazlarının ve benzeri ürünlerin kilit hükmü Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasıdır: bir cihazın hem tıbbi hem de tıbbi olmayan kullanım amacının olması durumunda bu cihazlar, tıbbi kullanım amacı olan cihazlara uygulanabilir gereklilikler ile tıbbi kullanım amacı olmayan cihazlara uygulanabilir gereklilikleri kümülatif olarak karşılar.
Kümülatif kelimesi burada teknik bir anlam taşır: iki rejimden birini seçemezsiniz, ikisini birden karşılarsınız. Bir lazer cihazının kullanım amacı formunda hem "epilasyon" hem "damar lezyonu tedavisi" yazıyorsa, ürün her iki gerekliliği de taşımak zorundadır.
Kapsam dışında bırakılanlar
Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası dokuz kategoriyi kapsam dışında bırakır. Bunlar tıbbi cihaz olmadıkları için değil, başka bir mevzuatın konusu oldukları için dışarıdadır.
• (a) In vitro tanı cihazları: İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'ne tabidir. "Tıbbi Cihaz Yönetmeliği her şeyi kapsar" varsayımını bitiren hüküm budur.
• (b) Tıbbi ürünler: Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği'nde tanımlanan tıbbi ürünler.
• (c) İleri tedavi tıbbi ürünleri: Gen tedavisi, somatik hücre tedavisi ve doku mühendisliği ürünleri.
• (ç) İnsan kanı ve kan ürünleri: İnsan kanı, kan ürünleri, insan kaynaklı plazma veya kan hücreleri ile bunları ihtiva eden cihazlar; altıncı fıkrada atıfta bulunulan cihazlar hariç.
• (d) Kozmetik ürünler: Kozmetik Yönetmeliği kapsamındaki ürünler.
• (e) Hayvan kaynaklı transplant, doku ve hücreler: Cansız veya cansız hale getirilmiş olanlardan imal edilen cihazlar hariç.
• (f) İnsan kaynaklı transplant, doku ve hücreler: Cansız veya cansız hale getirilmiş olanların türevlerinden imal edilen cihazlar hariç.
• (g) Canlı biyolojik materyal içerenler: Yaşayan mikroorganizmalar, bakteriler, mantarlar veya virüsler dâhil canlı biyolojik materyal ya da canlı organizmalar içeren veya bunlardan oluşan ürünler.
• (ğ) Gıdalar: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamındaki gıdalar.
Aynı maddenin diğer fıkraları kesişimleri çözer. Beşinci fıkraya göre bütünleşik parça olarak in vitro tanı cihazı ihtiva eden cihaz Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'ne tabidir, ancak o parçası için İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Yedinci fıkra, bir tıbbi ürünü tatbik etme amaçlı cihazı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'ne bağlar; fakat cihaz ve ilaç yalnızca belirtilen kombinasyonda ve tekrar kullanılmayacak şekilde tek bütünleşik ürün olarak sunuluyorsa, o ürün ilaç mevzuatına geçer. Onuncu fıkra ise makina tanımına giren cihazların Makina Emniyeti Yönetmeliği'nin Ek I gerekliliklerini de karşılamasını ister.
Ürününüz ÜTS'ye mi Giriyor, Başka Bir Sisteme mi?
Aşağıdaki liste, Türkiye'de bir ürünü piyasaya arz etmek için karşınıza çıkabilecek kayıt, bildirim, onay ve ruhsat yollarını on yedi satırda toplar. Her satırda işlemin adı, yetkili kurum ve dayanak mevzuatın Resmî Gazete künyesi var. Ürününüz birden fazla satıra girebilir: kamu hastanesine tıbbi cihaz satan bir ithalatçı aynı anda üç ayrı satırdadır.
• Tıbbi cihaz: ÜTS'de kayıt bildirimi ve başvurusu · Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) · Tıbbi Cihaz Yönetmeliği, 2/6/2021 tarihli ve 31499 birinci mükerrer sayılı Resmî Gazete
• İn vitro tanı cihazı: ÜTS'de kayıt bildirimi ve başvurusu, ayrı ekran · TİTCK · İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği, 2/6/2021 tarihli ve 31499 mükerrer sayılı Resmî Gazete
• Kozmetik ürün: ÜTS'nin kozmetik ürün yönetimi işlevleri üzerinden bildirim; ruhsat veya onay değil · TİTCK · Kozmetik Ürünler Yönetmeliği, 8/5/2023 tarihli ve 32184 mükerrer sayılı Resmî Gazete, 16 ncı madde; dayanağı 30/3/2005 tarihli 5324 sayılı Kozmetik Kanunu
• Biyosidal, Ürün Tipi 1 (insan hijyeni) ve Ürün Tipi 19 (kovucu ve çekiciler): Ruhsat · TİTCK · Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, 31/12/2009 tarihli ve 27449 dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete; yetki devri 13/9/2019 tarihli ve 30887 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile
• Biyosidal, diğer ürün tipleri: Ruhsat; takip Biyosidal Ürün Takip Sistemi üzerinden · Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) · Biyosidal Ürünler Yönetmeliği, aynı künye
• Biyosidal uygulayıcı firma (ilaçlama şirketi, mesul müdür): İzin belgesi · İl Sağlık Müdürlüğü ve HSGM · Biyosidal Ürünlerin Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 4/7/2019 tarihli ve 30821 sayılı Resmî Gazete
• Takviye edici gıda: Takviye edici gıda onayı ve işletme kayıt/onay işlemleri; sorgular Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi (GGBS) üzerinden · Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, başvuru il veya ilçe müdürlüğüne · Takviye Edici Gıdaların İthalatı, Üretimi, İşlenmesi ve Piyasaya Arzına İlişkin Yönetmelik, 2/5/2013 tarihli ve 28635 sayılı Resmî Gazete; Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik, 17/12/2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete
• Gıda veya takviye edici gıdada sağlık beyanı: Sağlık beyanı izni · TİTCK · Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik, 20/4/2023 tarihli ve 32169 sayılı Resmî Gazete
• Beşerî tıbbi ürün (ilaç): Ruhsat · TİTCK · Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği, 11/12/2021 tarihli ve 31686 sayılı Resmî Gazete
• Deterjan ve genel temizlik ürünü: Piyasaya arz öncesi bildirim veya kayıt yükümlülüğü yok; teknik dosya ve güvenlik bilgi formu bulundurma zorunlu · Ticaret Bakanlığı · Deterjanlar Hakkında Yönetmelik, 27/1/2018 tarihli ve 30314 sayılı Resmî Gazete
• Sınır ürün (borderline) kararı: Sınıflandırma ve Sınır Ürünler Görüş Başvurusu, elektronik ortamda · TİTCK · aşağıda ayrı başlıkta açıklanmıştır
• SGK geri ödemesi: Sağlık Uygulama Tebliği listelerine alınma başvurusu, kendi portalı üzerinden · Sosyal Güvenlik Kurumu · Sağlık Uygulama Tebliği, 24/3/2013 tarihli ve 28597 sayılı Resmî Gazete; Tıbbi Malzeme Başvuruları İle İlgili Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge, 17/10/2024
• Kamu kurumlarına satış: Tedarikçi ön kaydı ve katalog veya çerçeve anlaşma başvurusu · Devlet Malzeme Ofisi (DMO) · DMO Ana Statüsü, 1899 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, 25/12/2019 tarihli ve 30989 sayılı Resmî Gazete; DMO Satınalma Yönetmeliği, 14/11/2008 tarihli ve 27054 sayılı Resmî Gazete
• Optisyenlik müessesesi: Ruhsatname · İl Sağlık Müdürlüğü · Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmelik, 18/1/2014 tarihli ve 28886 sayılı Resmî Gazete
• Ismarlama protez-ortez merkezi ve işitme cihazı merkezi: Ruhsat belgesi ve sorumlu müdür belgesi · İl Sağlık Müdürlüğü · Ismarlama Protez ve Ortez Merkezleri ile İşitme Cihazı Merkezleri Hakkında Yönetmelik, 24/9/2011 tarihli ve 28064 sayılı Resmî Gazete
• Tıbbi cihaz satış merkezi (yukarıdaki üç işletme türü hariç): Satış merkezi yetki belgesi · İl Sağlık Müdürlüğü · Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği, 15/5/2014 tarihli ve 29001 sayılı Resmî Gazete; son değişiklik 3/7/2026 tarihli ve 33299 sayılı Resmî Gazete
• Firma ve kurum kimliği (ön koşul): ÇKYS kurum kodu ve TİTCK Elektronik Başvuru ve Süreç Yönetim Sistemi (EBS) firma kaydı · Sağlık Bakanlığı ve TİTCK
Bu listede en sık karıştırılan beş nokta aşağıda ayrı ayrı ele alınmıştır. Bunlar, kayıt sürecinde en çok zaman ve para kaybettiren yanlış anlamalardır.
Tıbbi cihaz kaydı ile kozmetik bildirimi aynı şey değil
ÜTS tek bir kapı değildir; aynı çatı altında ayrı ayrı işleyen kayıt hatlarıdır. Kılavuzun kapsam hükmü bunu "biyosidal ürünler veya kozmetik ürünlerin kayıt işlemlerine halel getirmeksizin" ifadesiyle kurar: tıbbi cihaz hattı bu kılavuza tabidir, kozmetik hattı ayrı mevzuata ve ayrı bir işleve. "ÜTS'ye girdim, işim bitti" cümlesi, hangi hatta girdiğinizi söylemeden anlamlı değildir.
İki hat arasındaki fark işlemin hukuki niteliğindedir. Tıbbi cihaz tarafında Kurum, sertifika ve uygunluk beyanı gibi belgeleri inceler ve başvuruyu onaylar ya da reddeder; sonuç, kayıtlı bir cihazdır. Kozmetik tarafında Kozmetik Ürünler Yönetmeliği'nin 16 ncı maddesi uyarınca sorumlu kişi, ürünü piyasaya arz etmeden önce Kuruma ulusal elektronik veri tabanı üzerinden bildirim yapar. Bu bir bildirimdir; Kurum ön izin veya onay belgesi düzenlemez.
Buradan çıkan sonuç piyasada sık kullanılan bir ifadeyi geçersiz kılar: "Sağlık Bakanlığı onaylı kozmetik" diye bir belge yoktur. Kozmetikte kayda alınmış bir bildirim vardır, onay belgesi yoktur. Bu ifadeyi etikette veya reklamda kullanmak, karşılığı olmayan bir iddiada bulunmaktır.
Sorumluluk yapısı da farklıdır. Tıbbi cihazda yükümlü taraf imalatçı, yetkili temsilci veya ithalatçıdır; kozmetikte ürün bilgi dosyasını bulunduran sorumlu kişidir. Uygulamada kozmetik bildiriminde tahakkuk her bir ürün barkodu için ayrı yapılır, tıbbi cihazda ise başvuru başına işler. Bu fark, çok varyantlı ürün ailelerinde bütçeyi doğrudan etkiler.
Bir de ters yön var. Avrupa Komisyonu'nun kozmetik ürün bildirim portalı CPNP, AB pazarına arz için zorunludur; Türkiye AB üyesi olmadığı için Türkiye'de satılan ürün açısından CPNP zorunluluğu yoktur. Türkiye'deki bildiriminiz de AB'de geçerli değildir. İki sistem birbirinin yerine geçmez, ikisi birden gerekebilir.
Biyosidal ürünlerde yetki ikiye bölünmüştür
Biyosidal tarafın en çok yanlış bilinen özelliği, tek bir kurumun olmamasıdır. İnsan vücuduna doğrudan temas eden biyosidal ürünler, yani Ürün Tipi 1 (insan hijyeni biyosidalleri) ve Ürün Tipi 19 (kovucular ve çekiciler), 13/9/2019 tarihli ve 30887 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile TİTCK'nın görev alanına verilmiştir. TİTCK bu ürünlere ilişkin usul ve esasları 19/3/2020 tarih ve E.70938 sayılı Genelge ile belirlemiştir. Diğer bütün ürün tipleri Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nde kalmıştır.
Pratik karşılığı şudur. El antiseptiği, el dezenfektan jeli ve cilt antiseptiği ile sivrisinek kovucu losyon ve spreyler TİTCK'ya gider. Yüzey dezenfektanı, alet dezenfektanı, haşere ilacı, rodentisit ve su dezenfektanı HSGM'ye gider. Biyosidal ürünler dört ana grup ve yirmi iki ürün tipine ayrılır; ürününüzün hangi tipe girdiğini belirlemeden hangi kuruma başvuracağınızı bilemezsiniz. İşlem türü de kozmetikten farklıdır: biyosidal ürün ruhsatlandırılır, bildirimle piyasaya arz edilemez.
Deterjan ile biyosidal arasındaki sınır tek bir kelimeye bakar: iddia. Bir temizlik ürünü "dezenfekte eder", "bakterileri öldürür" ya da benzeri bir mikrobiyolojik etkinlik iddiası taşıdığı anda biyosidal olur ve ruhsat gerektirir. Aynı formülasyon, yalnızca "temizler" iddiasıyla deterjan olarak, piyasaya arz öncesi bildirim olmadan satılabilir. Ürünü sisteme sokan formül değil, etiketteki cümledir.
HSGM tarafındaki takip sisteminin adı Biyosidal Ürün Takip Sistemi'dir. Sistemin güncel giriş adresini bu sayfada vermiyoruz; danışmanlık siteleri birbiriyle çelişen adresler yayımlıyor ve hiçbiri resmî kaynakla teyit edilebilmiş değil. Başvuru öncesinde adresi HSGM'nin güncel duyurusundan teyit edin.
ÇKYS biyosidal sistemi değildir
Bu, sektörde en sık yapılan karışıklıktır ve düzeltilmesi kolaydır. ÇKYS, Çekirdek Kaynak Yönetim Sistemi'nin kısaltmasıdır. Sağlık Bakanlığı'nın kurum ve personel kayıtlarını tuttuğu sistemdir. Biyosidal ürün ruhsatlandırması, biyosidal ürün takibi veya biyosidal uygulayıcı izniyle hiçbir ilgisi yoktur.
ÇKYS sizin karşınıza başka bir yerden çıkar: kurum kodu. Bir sağlık kuruluşu, optisyenlik müessesesi, ısmarlama protez-ortez merkezi, işitme cihazı merkezi ya da tıbbi cihaz satış merkezi ruhsatını veya yetki belgesini aldığında, uygulamada bu sistem üzerinden bir kurum kodu atanır ve o kod ÜTS tarafındaki bazı işlemlerin ön koşuludur. ÇKYS bir ürün kayıt sistemi değil, kurum kimliği sistemidir.
Karışıklığın sonucu somut zaman kaybıdır: biyosidal ruhsat başvurusunu ÇKYS'de arayan firma doğru kapıya haftalar sonra ulaşır. Ürün ruhsatı için HSGM veya TİTCK, kurum kimliği için ÇKYS.
ÜTS kaydı ile SGK geri ödemesi ayrı işlerdir
ÜTS kaydı, ürünü Türkiye'de yasal olarak piyasaya arz edebilmek içindir. Sağlık Uygulama Tebliği listelerine girmek ise ürünün bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenmesi içindir. Bu iki işlem farklı kurumlarda, farklı portallarda ve farklı ölçütlerle yürür.
Sağlık Uygulama Tebliği 24/3/2013 tarihli ve 28597 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır ve çok sık değişir; yalnızca 2026 yılı içinde 17/1/2026, 8/4/2026 ve 23/5/2026 tarihli değişiklikler yayımlanmıştır. Başvuru usulü 17/10/2024 tarihli Tıbbi Malzeme Başvuruları İle İlgili Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge ile düzenlenmiştir. SGK, başvuruların ÜTS üzerinden veya manuel olarak kabul edilmediğini, yalnızca kendi portalından yapılacağını belirtmektedir.
Yönergeye göre başvurular üç grupta toplanır ve değerlendirme sırasıyla Ön İnceleme Komisyonu, Bilimsel ve Akademik Danışmanlık Komisyonu ve Tıbbi Malzeme Değerlendirme Komisyonu üzerinden ilerler; her komisyon kararına bir kez itiraz hakkı tanınmıştır. Sıra da önemlidir: önce ÜTS, sonra Sağlık Uygulama Tebliği. Listeye girmeyen bir cihaz Türkiye'de yasal olarak satılmaya devam edebilir, sadece bedeli hastanın cebinden ödenir.
DMO kaydı ÜTS kaydının yerine geçmez
Devlet Malzeme Ofisi, kamu kurumlarının merkezî tedarik kuruluşudur. Hukuki statüsü 25/12/2019 tarihli ve 30989 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 1899 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenmiştir; satın alma işlemleri 14/11/2008 tarihli ve 27054 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan DMO Satınalma Yönetmeliği'ne tabidir. Ofis, kanuni istisna limitinin altındaki alımları kendi mevzuatıyla, üstündekileri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleriyle yapar.
Firmanın buradaki yolu tedarikçi ön kaydıyla başlar, katalog veya çerçeve anlaşma başvurusuyla devam eder. Ancak bu bir ruhsat veya izin değil, ticari bir kanaldır ve ÜTS kaydından sonra gelir. DMO kataloğunda görünmek ürünün ÜTS'de kayıtlı olduğu anlamına gelmez; tersi de doğru değildir.
ÜTS'ye Ne Kaydedilir, Ne Kaydedilmez
Bu bölümün cevabı doğrudan kılavuz metnindedir ve tahmine yer bırakmaz. Tıbbi Cihazların Ürün Takip Sistemine Kayıt Süreçlerine İlişkin Kılavuz, ÜTS'ye sadece "Cihaz" tanımına giren ve Tıbbi Cihaz Yönetmelikleri kapsamında yer alan tıbbi cihazların, in vitro tanı cihazlarının ve tıbbi cihaz aksesuarı ya da in vitro tanı cihazı aksesuarı olarak tanımlanan parçaların kayıt işlemlerinin yapıldığını söyler. Aynı cümlenin devamı da net: yedek parça olarak tanımlanan parçalar ÜTS'ye kaydedilmez. Kılavuzun 40 ıncı maddesinin üçüncü fıkrası ise ısmarlama tıbbi cihazlar ile sistem ve işlem paketlerini ayrı başvuru türleri olarak sayar; bu ikisi standart cihaz kaydından farklı bir akışta kaydedilir.
• Tıbbi cihazlar: Eski Tıbbi Cihaz Yönetmelikleri kapsamındaki cihazlar ile Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamındaki cihazlar.
• İn vitro tanı cihazları: Eski ve yeni yönetmelik kapsamındakiler, ayrı ekranda.
• Aksesuarlar: Tıbbi cihaz aksesuarı ya da in vitro tanı cihazı aksesuarı olarak tanımlanan parçalar.
• Sistem ve işlem paketleri (SİP): Kılavuzun 40 ıncı maddesinde ayrı başvuru türü olarak sayılır.
• Ismarlama tıbbi cihazlar (ITC): Kişiye özel imal edilen cihazlar, kendi başvuru türüyle.
Kaydedilmeyenler ise dört başlıkta toplanır ve her birinin gerekçesi ayrı bir hükümdedir.
• Yedek parça: Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin 23 üncü maddesinin birinci fıkrası, bir cihazın performansını veya güvenlilik karakteristiklerini ya da kullanım amacını değiştirmeksizin işlevini korumak veya düzeltmek amacıyla kusurlu ya da aşınmış parçanın ikamesini amaçlayan parçayı düzenler. Bu parça kendi başına cihaz değildir ve ÜTS'ye kaydedilmez. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası tersini de kurar: performansı, güvenlilik karakteristiklerini veya kullanım amacını önemli ölçüde değiştiren bir parça, cihaz olarak kabul edilir ve yönetmelik gerekliliklerini karşılar.
• CE işareti taşımayan bileşen ve parça: Kılavuzun tanımlar maddesi bileşen veya parçayı, bir cihazın tek başına bir cihaz olarak tanımlanmayan ve CE işareti taşımayan bütünleşik parçası ve bileşeni olarak tarif eder. Tek başına cihaz sayılmadığı için ayrı kaydı yapılmaz.
• İkinci elde el değiştirme: Tıbbi Cihaz Yönetmeliği'nin 1 inci maddesinin on ikinci fıkrası, yönetmeliğin ikinci el satışlar gibi cihazların hâlihazırda hizmete sunulmuş olmasının ardından el değiştirmesi suretiyle piyasada bulundurulmasıyla ilgili kuralları kapsamadığını söyler.
• Kapsam dışı ürünler: Yukarıda sayılan dokuz kategori. Kozmetik ürününüz için tıbbi cihaz kaydı açamazsınız; gıda takviyesi ÜTS'nin tıbbi cihaz hattına girmez.
Bu ayrımın maliyeti somuttur. Kapsam dışı bir ürün için tıbbi cihaz kayıt bildirimi oluşturmak başvurunun reddiyle sonuçlanır ve o süre boyunca ürününüz doğru kapıya hiç başvurmamış olur.
290 Ürün: Hangi Çerçeve, Hangi Sınıf
Aşağıdaki liste, Türkçede "kaydı nasıl yapılır", "tıbbi cihaz mı", "hangi sınıfta" diye aranan 290 ürün adını çerçevesi ve muhtemel sınıfıyla topluyor. Listeyi okurken üç şeyi ayırt etmeniz gerekiyor.
Birincisi, ürün adlarının bir kısmı doğrudan kaynak metinlerde geçiyor. Kontakt lens solüsyonu, kan torbası, numune kabı, kondom, cerrahi maske gibi ürünler sınıflandırma kurallarında ya da satış yönetmeliğinin ekinde ismen sayılmıştır. Bu satırlarda kural ile ürün arasındaki bağ doğrudandır.
İkincisi, ürünlerin büyük bölümü kaynakta ismen geçmiyor; günlük Türkçede kullanılan adlarla eklendi ve sınıf ipucu ilgili sınıflandırma kuralının mantığından çıkarıldı. Bu satırları "yönetmelik şöyle diyor" diye okumayın; "bu kuralın mantığı bu ürünü şuraya götürür" diye okuyun.
Üçüncüsü ve en önemlisi: buradaki sınıf bilgisi bir ipucudur, karar değildir. Sınıflandırma kurallarının uygulanması cihazların kullanım amacını esas alır. Aynı ürün, kullanım amacı beyanı değiştiğinde sınıf değiştirir; birden çok kural uygulandığında en yüksek sınıflandırmayı sağlayan en katı kural geçerli olur. Nihai sınıfı ve sorumluluğu imalatçı belirler.
IVD — enfeksiyon ve mikrobiyoloji testleri (19 ürün)
• HIV testi (HIV 1 ve 2 enfeksiyon markerı arama/doğrulama kiti) — IVDR · M57/Kural 1-1 ve 1-2 → Sınıf D; IVDD'de Ek-2 Liste A
• Hepatit B testi (HBsAg, hepatit B markerı) — IVDR · M57/Kural 1 → Sınıf D
• Hepatit C testi (Anti-HCV) — IVDR · M57/Kural 1 → Sınıf D
• Hepatit D testi — IVDR · M57/Kural 1 → Sınıf D
• HTLV I/II testi — IVDR · M57/Kural 1 → Sınıf D
• Sitomegalovirüs (CMV) testi — IVDR · M57/Kural 3-3 → Sınıf C; IVDD'de Ek-2 Liste B
• Klamidya testi — IVDR · M57/Kural 3-1 (cinsel yolla bulaşan ajan) → Sınıf C
• Kızamıkçık (rubella) testi — IVDR · M57/Kural 3-4 (prenatal bağışıklık taraması) → Sınıf C
• Toksoplazma testi — IVDR · M57/Kural 3-4 → Sınıf C
• PCR test kiti (moleküler tanı kiti) — IVDR · Hedef ajana göre M57/Kural 1 (D) veya Kural 3 (C); nötr ise Kural 6 (B) (kaynakta ismen geçmez)
• Hızlı test kiti (rapid test) — IVDR · Kişisel/hastabaşı değilse etikette "hariç tutma" ifadesi zorunlu; sınıf hedefe göre
• COVID-19 test kiti — IVDR · M57/Kural 1-2 (yüksek yayılma riskli, hayatı tehdit eden ajan) → Sınıf D değerlendirmesi (kaynakta ismen geçmez)
• Grip (influenza) test kiti — IVDR · Yayılma riski değerlendirmesine göre M57/Kural 3 (C) ya da Kural 6 (B) (kaynakta ismen geçmez)
• Frengi (sifiliz) testi — IVDR · M57/Kural 3-1 (cinsel yolla bulaşan ajan) → Sınıf C (kaynakta ismen geçmez)
• Tüberküloz testi (TB IGRA / mikobakteri testi) — IVDR · M57/Kural 3 veya Kural 6 (kaynakta ismen geçmez)
• Helicobacter pylori testi — IVDR · M57/Kural 6 → Sınıf B (kaynakta ismen geçmez)
• Gaita gizli kan testi — IVDR · Kanser taramasında kullanılıyorsa M57/Kural 3-8 → Sınıf C (kaynakta ismen geçmez)
• Boğaz/idrar kültürü besiyeri (genel kültür ortamı) — IVDR · M57/Kural 5-1 → Sınıf A
• Antibiyogram diski / duyarlılık testi — IVDR · M57/Kural 6 → Sınıf B (kaynakta ismen geçmez)
IVD — kan bankası, transfüzyon ve doku tiplendirme (9 ürün)
• Kan grubu tayin kiti (ABO ve Rh reaktifleri) — IVDR · M57/Kural 2 → Sınıf D (ABO ve Rhesus belirteçleri sayılıyor); IVDD'de Ek-2 Liste A
• Anti-Kell reaktifi — IVDR · M57/Kural 2-3 [Kel1 (K)] → Sınıf D
• Anti-Kidd reaktifi (JK1/JK2) — IVDR · M57/Kural 2-4 → Sınıf D; IVDD'de Ek-2 Liste B
• Anti-Duffy reaktifi (FY1/FY2) — IVDR · M57/Kural 2-5 → Sınıf D
• Düzensiz antikor tarama testi (anti-eritrosit antikorları) — IVDR · M57/Kural 2 → Sınıf C; IVDD'de Ek-2 Liste B
• HLA doku tiplendirme kiti (DR, A, B) — IVDR · M57/Kural 2 (doku tiplendirmesi) → Sınıf C
• Çapraz karşılaştırma (cross-match) kiti — IVDR · M57/Kural 2 → Sınıf C (kaynakta ismen geçmez)
• Fetüs-anne kan uyuşmazlığı testi (Rh uygunsuzluğu) — IVDR · M57/Kural 2 → Sınıf C/D
• Transplantasyon uygunluk testi (organ/doku bağışı taraması) — IVDR · M57/Kural 1-1 → Sınıf D
IVD — onkoloji, genetik ve tarama testleri (10 ürün)
• PSA testi (prostat tümör markerı) — IVDR · M57/Kural 3-8 (kanser tarama/tanı/evreleme) → Sınıf C; IVDD'de Ek-2 Liste B
• Tümör markerı test kiti (CEA, CA-125 vb.) — IVDR · M57/Kural 3-8 → Sınıf C (kaynakta ismen geçmez)
• HPV DNA testi — IVDR · M57/Kural 3-1 ve 3-8 → Sınıf C (kaynakta ismen geçmez)
• Genetik test kiti (insan genetik testi) — IVDR · M57/Kural 3-9 → Sınıf C
• NIPT / Trisomy 21 risk değerlendirme testi — IVDR · M57/Kural 3-12 (fetüste konjenital bozukluk taraması) → Sınıf C; IVDD'de Ek-2 Liste B
• İkili/üçlü tarama testi (gebelik tarama paneli) — IVDR · M57/Kural 3-12 → Sınıf C (kaynakta ismen geçmez)
• Yenidoğan topuk kanı tarama testi — IVDR · M57/Kural 3-13 → Sınıf C
• Fenilketonüri (PKU) test kiti — IVDR · M57/Kural 3-13 → Sınıf C; IVDD'de Ek-2 Liste B
• Destek tanı cihazı (companion diagnostic) — IVDR · M57/Kural 3-6 → Sınıf C; ÜTS'de ayrı sınıf: "Destek Tanı Cihazı (Sınıf C)"
• İlaç düzeyi izleme testi (terapötik ilaç monitörizasyonu) — IVDR · M57/Kural 3-10 → Sınıf C
IVD — kişisel test ve hastabaşı test cihazları (12 ürün)
• Şeker ölçüm cihazı (kan glukoz ölçüm sistemi, glukometre) — IVDR · Kişisel test → M57/Kural 4-1 ana hüküm Sınıf C; istisna listesinde *kan* glukozu yoktur. IVDD'de Ek-2 Liste B
• Şeker ölçüm stribi (test şeridi) — IVDR · M52/9-10: kalibratör ve atanmış değerli kontroller cihazla aynı sınıfta (kaynakta ismen geçmez)
• Sürekli glukoz izleme sensörü (CGM) — belirsiz · Kullanım amacına göre IVDR (M57/Kural 4) ya da MDR aktif izleme kuralı; ikili değerlendirme gerekir (kaynakta ismen ge çmez)
• Gebelik testi — IVDR · M57/Kural 4-1 istisnası (gebeliğin tespiti) → Sınıf B
• Ovülasyon testi (doğurganlık / fertilite testi) — IVDR · M57/Kural 4-1 istisnası → Sınıf B
• Kolesterol ölçüm testi (evde) — IVDR · M57/Kural 4-1 istisnası → Sınıf B
• İdrar test şeridi (idrarda glukoz, eritrosit, lökosit, bakteri) — IVDR · M57/Kural 4-1 istisnası → Sınıf B
• Evde kullanılan hızlı test kiti (kişisel test cihazı) — IVDR · M57/Kural 4-1 → Sınıf C (dört istisna hariç); IVDD'de "Kişisel Test Cihazları" ayrı sınıf
• Hastabaşı test cihazı (POCT) — IVDR · M57/Kural 4-2: kendi başına sınıflandırılır; ÜTS'de "Hastabaşı Test Cihazı (Sınıf B/C/D)"
