Reklam yasağı hangi ürünleri kapsar

Tüketiciye hitaben reklam yasağı iki grup cihazı kapsar: yalnızca işitme cihazı merkezleri, ısmarlama protez ve ortez merkezleri, optisyenlik müesseseleri veya diş protez laboratuvarlarında satışı, uyarlaması ya da uygulaması yapılan cihazlar ile münhasıran sağlık meslek mensuplarınca kullanılması veya uygulanması öngörülen ya da tıbbi cihaz satış merkezlerinde uygulama gerektiren cihazlar. Bu iki grup dışındaki cihazların tüketiciye hitaben reklamı, Ek-3'teki ürünler istisna olmak üzere yalnızca cihazın satışının yapıldığı internet ortamında yapılabilir. Ek-3'te yer alan cihazların tüketiciye hitaben reklamı serbestçe yapılabilir.

Yasak kapsamı dışında kalan bilgilendirmeler

Kurumun izniyle yapılan ve sağlık meslek mensuplarına cihazın piyasaya arz edildiğini duyuran gazete ve dergi ilanları ile satış merkezlerinin resmî internet sitelerinde yaptıkları cihaz bilgilendirmeleri, 15 inci maddenin birinci fıkrası hükümleri kapsamı dışındadır. Sağlık meslek mensuplarına ve sağlık kurum ve kuruluşlarının bünyesinde tıbbi cihaz alanında çalışan teknik elemanlara yönelik faaliyetler ise reklam değil tanıtım olarak düzenlenmiştir; bu kişiler dışındaki kişilere cihazların tanıtımı yapılamaz.

Reklamın temel ilkeleri

• Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ve İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliğine uygun olmayan cihazların satışı ve reklamı yapılamaz; bu cihazlar, ilgili hükümler yerine getirilinceye kadar piyasaya arz edilemeyeceklerini açıkça gösteren bir işaret taşımak kaydıyla ticari fuar ve sergilerde gösterilebilir
• Reklam faaliyetlerinde Bakanlığın ve bağlı kuruluşlarının adı ile cihazın araştırmasına katılan sağlık kurum, kuruluş veya kişilerin adları izinsiz kullanılamaz
• Hastaya, kullanıcıya ve çevre sağlığına zarar verebilecek, güvenliği tehdit edebilecek reklam yapılamaz
• Cihazların çekiliş, şans oyunları ve benzeri araçlarla reklamı yapılamaz
• Haksız rekabete yol açacak veya kullanıcının çıkarlarına zarar verecek nitelikte ya da gerçeğe aykırı, yanıltıcı, abartılmış veya doğruluğu kanıtlanmamış bilgiler verilerek reklam yapılamaz

Reklamlar ayrıca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuata uygun olmak zorundadır. Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu ilkelere uymakla yükümlüdür.

Ek-3 listesi ve teşvik yasağı

Ek-3, satış merkezleri haricinde satışı yapılabilecek cihazların listesidir. Listede hassasiyet giderme amaçlı diş macunu, kondom, hasta altı bezi, inkontinans bakım ürünleri, yara bandı ve flaster, pamuk, ağız çalkalama suyu, cerrahi maske, steril olmayan tek kullanımlık eldiven gibi ürünler ile Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin Ek XVI kapsamındaki tıbbi amaçlı olmayan ürün grupları yer alır. Ayrı bir kural olarak, tanıtımlarda cihazın reçete edilmesi, kullanılması, alınması veya önerilmesi için para veya hediye vererek ya da fayda veya ödül sözü vererek sağlık meslek mensupları teşvik edilemez; bu kişiler tarafından da teşvik talep ve kabul edilemez.

Aykırılığın sonucu

Aykırı reklamın tespiti halinde satış merkezi uygunsuzluğun giderilmesi için uyarılır. Uygunsuzluk, tebliğ tarihinden itibaren üç iş günü içinde giderilmezse satış merkezinin satış faaliyeti 15 gün süreyle durdurulur. Tüketiciye yönelik aykırı reklamlar ayrıca Ticaret Bakanlığına ve ilgili kuruluşlara bildirilir.

Sık yapılan hata

• Sağlık profesyoneline yönelik tanıtım içeriğini tüketiciye açık mecrada yayımlamak
• Satışı yapılmayan bir cihazın reklamını kendi internet sitesinde yayımlamak
• Ek-3 serbestisini listede yer almayan ürünlere genişletmek
• Kanıtlanmamış performans veya sonuç iddialarını görsel malzemeye taşımak

Kimi ilgilendiriyor: Satış merkezleri, imalatçı ve ithalatçılar, pazarlama ve dijital içerik ekipleri, reklam ajansları ve mecra kuruluşları.

Sık yapılan hata: Münhasıran sağlık profesyonelince kullanılan bir cihazın tüketiciye hitaben reklamını yapmak.

Dayanak: Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği (RG 15.05.2014-29001) MADDE 4, MADDE 15, MADDE 16, MADDE 17, MADDE 18, MADDE 22, Ek-3.